Anadolu Yakası:
T: 0216 449 65 54
T: 0216 346 10 52

Avrupa Yakası:
T: 0212 420 05 15/16
F: 0212 591 99 81

Endokrinolojik Analizler

ACTH seviyesi, adrenal veya hipofize bağlı Cushing Sendromu ayırımında kullanılabilir. Adrenokortikal tümörler (AKT), negatif “feedback” mekanizması ile ACTH salgısını suprese ederler, Hipofize Bağlı Hiperadrenokortisizm (HBH)’ de ise aşırı ACTH salınımı oluşur.

Köpeklerde değerlendirme:

- ACTH seviyesi <10 pg / ml: AKT veya sekonder hipoadrenokortisizm

- ACTH seviyesi >45 pg / ml: HBH veya primer hipoadrenokortisizm şüphesi

- ACTH seviyesi >100 pg / ml: Primer hipoadrenokortisizm

- ACTH seviyesi 10–45 pg / ml: şüpheli; tekrarlanması veya başka ayırıcı test yapılması gerekir.

Not: Referans aralığı geniş olduğu için (20-100 pg / ml) tek başına tanı için yeterli değildir. AKT’ li hayvanların %60’ ı ACTH: <20 pg / ml, HBH’ li hayvanların %85-90’ ı ACTH: >45 pg / ml’ dir. AKT' li birçok köpek normal ACTH seviyesine sahip olduğundan, sadece endojen ACTH testi ile teşhisi mümkün değildir. Diğer testler ve özel muayene gereksinimlerine ihtiyaç vardır.

Atlarda Değerlendirme:

Atlarda ACTH yıl boyunca ritmik dalgalanmalar gösterdiğinden, ACTH değerinin referans seviyenin altında olması Cushing Sendromunu ekarte etmeye yeterli değildir.

Sağlıklı atlarda aşağıdaki ACTH seviyeleri geçerlidir:

Kasım’ dan Temmuz’ a: ≤29 pg / ml

Ağustos’ tan Ekim’ e: ≤47 pg / ml

Genel olarak, Cushing Sendromu olan bireyler, yukarıda belirtilen dönemler haricinde anlamlı derecede daha yüksek seviyeler göstermektedir. Seviyelerin her zaman klinik semptomlar ile yorumlanması gerekir. ACTH, hem tanı hem de tedavinin ilerleyişini izlemede kullanılır.

Sonucu etkiyen faktörler:

Düzensiz ACTH salgılanması ve stres, sonuçların yorumlanmasını zorlaştırır. Gece boyunca hospitalize edilmiş hastadan sabah saatlerinde örnek alınması, ulaşım stresi ve düzensiz salınım etkilerini en aza indirger.

Gebelik, progesteron ve glukokortikoid kullanımı sonuçları etkiler.

Lütfen dikkat: Örnek alındıktan 8 saat içinde, santrifüj edilerek plazmasının ayrılması ve 24 saat içinde laboratuvara ulaşması önemlidir. Önceden soğutulmuş EDTA tüpüne kan alınması, kanın soğutulması, tüpün birkaç kez ters çevirilmesi, 5 dakika içinde santrifüjlenmesi ve plazmanın ayrılması, plazmanın dondurulması, buz aküleri ile yollanması tavsiye edilir.

Köpeklerde Cushing Sendromunda kortizol değeri aralıklı olarak arttığından ve kedilerde kan örneği alınırken stres gelişimi yaygın olduğundan, tek başına kortizol değeri ölçümü ile hastalık teşhisi mümkün değildir.

Tüm kortizol testlerinin 12 saat açlıktan sonra alınan kan örneği ile gerçeklerştirilmesi önerilir.

Test prensibi:

Bu test Adrenal korteksin ekzojen ACTH' ye yanıt olarak endojen kortizol salgılama yeterliliğini değerlendirmede kullanılır. Ek olarak, diğer steroid hormonları üretme yeteneğini değerlendirmek için kullanılabilir. Köpek ve kedilerde ACTH Stimülasyon testi, iatrojenik Cushing Sendromu teşhisinde, hiperadrenokortisizmli köpeklerin tedavi kontrolünde ve aynı zamanda hipoadrenokortisizm teşhisinde kullanılır.

Test yöntemi:

1.İlk kan örneği bazal kortizol değerini gösterir

2. ACTH Enjeksiyonu (Synacthen) i.v. / i.m.

Kedi: 0,125 mg

Köpek: 0,25 mg (0,125 mg = 12,5 IU, 0,25 mg = 25 IU)

At: 1 mg (1 mg=100 IU)

3. İkinci kan örneği (ACTH-stimüle kortizol değeri) 1-2 saat sonra alınır.

Yorumlama:

Bazal kortizol: Referans değeri; 1,5 - 6,5 μg / dl

-Normal değer- ACTH-stimüle kortizol seviyeleri:

 Köpek: 5,5-20 μg/dl

 Kedi: 4,5-15 μg/dl

Hiperadrenokortisizm tedavisi sonrası: bazal kortizol aralığında

-Anormal değer-

Hipoadrenokortisizm: ACTH-stimüle kortizol <1 μg/dl

Hiperadrenokortisizm:

Köpek: ACTH-stimüle kortizol >20 μg/dl

Kedi: ACTH-stimüle kortizol >15 μg/dl

İatrojenik Cushing hastalığı: ACTH-stimüle kortizol; ACTH'ye çok az tepki gösterir veya tepki göstermez.

Hiperadrenokortisizm tedavisi sonrası: bazal kortizol aralığının üzerinde

Sonucu etkiyen faktörler:

Prednizolon (veya yapısal olarak ilişkili steroidler) kortizol seviyesinin yükseltir.

Antikonvülsan tedavi, lipemi, hemoliz, stres ve nonadrenal hastalıklar sonuçları etkiler.

Test prensibi:

Hipofiz bezinden salınan ACTH, adrenal korteksten kortizol üretimini uyarır. Artan kortizol seviyesi, negatif “feedback” mekanizması ile ACTH salgısının azalmasına neden olur. Bu durum ayrıca dışarıdan deksametazon verilmesi durumunda da gerçekleşir. ACTH salgılanmasından yaklaşık 2-3 saat sonra negatif “feedback” mekanizma devreye girer. Bu etki yaklaşık 24-48 saat sürer. Adrenal kortekste kortizol seviyesinin azalmasına neden olur.

Adrenal Cushing Sendromu: Adrenokortikal tümörler kortizol üretimini artırır. Deksametazon uygulaması ACTH salgılanmasını inhibe eder, ancak kortizol salınımının azalmasına neden olmaz.

Hipofize bağlı Cushing Sendromu: Hastalarda hipofiz bezi deksametazona çok az tepki verir veya hiç tepki vermez. ACTH salınımı çok az bir süre için baskılanır ya da hiç baskılanmaz, ACTH salınımı devam eder ve bu nedenle adrenal kortekste kortizol salgısı uyarılır. Hipfize bağlı Cushing Sendromlu hastaların yaklaşık %15-20’ sinin kortizol seviyelerinde önemli bir baskılama gerçekleşmez (yüksek doz deksametazon testi de dahil).

Köpek ve kedilerde uygulama:

1. İlk kan örneği, bazal kortizol değerini gösterir.

2. Deksametazon enjeksiyonu; 0,01 mg / kg i.v.

3. İkinci kan örneği enjeksiyondan 4 saat sonra, üçüncüsü 8 saat sonra alınır.

Köpek ve kedilerde değerlendirme: 

- 4 saatlik değer ve 8 saatlik değer, <1 μg / dl: negatif, fizyolojik-normal.

- 4 saatlik değer ve 8 saatlik değer, >1,4 μg / dl: Cushing Sendromu şüphesi (Hipofize bağlı Cushing Sendromu veya Adrenal Cushing Sendromu )

- 4 saatlik değer <1,4 μg / dl ve 8 saatlik değer, >1,4 μg / dl: Cushing Sendromu şüphesi (Hipofize bağlı Cushing Sendromu)

- 4 saatlik değer, 1,4 μg / dl: Cushing Sendromu şüphesi (Hipofize bağlı Cushing Sendromu)

Atlarda uygulama:

1. İlk kan örneği, bazal kortizol değerini gösterir.

2. Deksametazon enjeksiyonu; 0,04 mg / kg i.m. ya da i.v.

3. İkinci kan örneği enjeksiyondan 19-24 saat sonra (ek kan numunesi enjeksiyondan 15 saat sonra alınabilir)

Cushing Sendromlu atlarda, deksametazon uygulamasından sonra negatif “feedback” mekanizması gelişmez ve kortizolde anlamlı bir azalma gelişmez.

Sonucu etkiyen faktörler:

Prednizolon (veya yapısal olarak ilişkili steroidler) kortizol seviyesinin yükseltir.

Antikonvülsan tedavi, lipemi, hemoliz, stres ve nonadrenal hastalıklar sonuçları etkiler.

Lütfen dikkat: Örnek tüpleri alınan zamanı tarif edecek şekilde etiketlenmiş olmalıdır.

Bu testin duyarlılığı yaklaşık %85-95, özgüllüğü %70-75’ tir.

Test prensibi:

Bu test Hipofize Bağlı Hiperadrenokortisizm (HBH) vakalarında negatif “feedback” mekanizmasının bloke edilememesi, Adrenokortikal tümör (AKT) vakalarında kortizol salgısının suprese edilememesi esasına dayanır.

- Düşük doz deksametazon (0,01 mg / kg) testi, HBH ve AKT vakalarında kortizol seviyesinde supresyon oluşmaz ya da çok az supresyon gerçekleşir.

- Yüksek doz deksametazon (0,1 mg / kg) testi, kortizol seviyesinde AKT durumunda supresyon oluşmaz ya da çok az supresyon gerçekleşir, HBH durumunda anlamlı bir supresyon gelişir.

Lütfen dikkat: AKT’ li hayvanların %15-20’ inde yüksek doz testinde dahi kortizolde anlamlı bir supresyon oluşmama ihtimali vardır. HBH’ li hayvanların yaklaşık %75’ inde supresyon görülür.

Test yöntemi:

1. İlk kan örneği bazal kortizol değerini gösterir

2. Deksametazon uygulaması (0,1 mg / kg i.v.)

3. İkinci kan örneği uygulamadan 8 saat sonra alınır (ek bir örnek enjeksiyondan 4 saat sonra alınabilir)

Yorumlama:

- Uygulama sonrası kortizol seviyesi, bazal kortizolün yarısından az ya da 1,5 μg / dl’ den düşük ise (ya da <40 nmol / l): HBH tanısı;

- Uygulama sonrası kortizol seviyesi bazal kortizolün yarısından fazla ya da 1,5 μg / dl’ den büyük ise (ya da >40 nmol / l): AKT tanısı geçerlidir.

Sonuçları etkiyen faktörler:

Antibakteriyel tedavi uygulamaları sonuçları değiştirebilir.

Nonadrenal hastalık, şiddetli hiperbilirubinemi ve stres kortizolü yükseltebilir.

Heparinize plazma kullanımı kortizol seviyesini azaltabilir, EDTA’ lı plazma ise artırabilir.

Cushing Sendromlu hayvanlarda yüksek kortizol düzeyi ve yüksek kortizol atılımı görülür. Test duyarlı bir test olup (%95-99) ve Cushing Sendromunu ekarte etmek için uygundur. Fakat düşük özgüllüğe sahiptir (diyabetes mellitus / insipidus, piyometra, hiperkalsemi, böbrek ve karaciğer hastalığı, vs. durumlarda da artabilir). Bu nedenle daha fazla fonksiyon testi ile teyit edilmelidir. İdrar örneği daima stressiz bir ortamda (tercihen ev ortamında) alınmalıdır.

Test yöntemi:

1. Gün: İlk örnek için sabah idrarı alınır

2. Gün: İkinci örnek için 2. sabah idrarı alınır

Yorumlama:

Oran <30 ise normal [kortizol] ÷ [kreatinin]

Oran >30 ise hiperadrenokortisizm şüphesi

Hesaplama: (kortizol [nmol / l] ÷ kreatinin [µmol / l]) x 1000

Kortizol → µg / dl x 27,6 = nmol / l

Kreatinin → mg / dl x 88,4 = µmol / l

Kısırlaştırılmamış dişilerde estradiolün başlıca kaynağı yumurtalık folikülüdür ve cinsel olarak sağlam olan erkeklerde testisler de az miktarda estradiol üretir. Östrojen düzeyi siklusun fazına bağlı olarak belirgin değişiklikler gösterir. Progesteron tayini ile birlikte anormal siklus teşhisinde kullanılabilir. Uzun süre östrojen seviyesinin 20 pg / ml’ nin üzerinde seyretmesi foliküler kistlerin varlığını işaret edebilir. Erkeklerde östrojen testi ile Sertoli hücre tümörü (alopesi, jinekomasti ve sarkık prepus belirtileri) tanısı koyulabilimektedir.

Endikasyon:

Siklus fazının belirlenmesi

Yumurtalık kalıntısı

Yumurtalık foliküler kistleri

GnRH yanıtı testi: 0,02-0,03 μg / kg IV GnRH uygulamasından 0, 60 ve 90 dakika sonra östradiol ölçülür. Serum östradiol 15-20 pg / ml' nin üzerinde ise yumurtalık dokusu bulunmaktadır.

Lütfen dikkat: Estradiol, vajinal ve preputeal epitelyumun olgunlaşmasına ve kornifikasyonuna neden olur. Epitel morfolojinin değerlendirilmesi (vajinal sitoloji) daha güvenilir sonuçlar vermektedir.

Endikasyon:

Optimum tohumlama zamanı: Köpeklerin hormon düzeyleri farklılık gösterebilir!

Kısraklarda gebelik teşhisi,

Fertilite problemleri,

Yumurtalık kalıntısı doğrulama,

Abort durumunda Corpus luteum fonksiyonunun değerlendirilmesi,

Abort yapan ilaçlara verilen yanıtı izleme,

Sessiz ateşin belirlenmesi,

Luteal kistlerin varlığını tespit etme.

Ovulasyon zamanı yaklaştıkça, foliküler hücreler, östrojen üretiminden progesteron üreten hücrelere dönüşür, LH salınır. Ovulasyondan sonra, foliküller corpora lutea haline gelir ve gebelik boyunca progesteron üretir. Dişi kedilerin en önemli progesteron kaynağı corpora lutea gebeliğin devamlılığını sağlar. Doğum gerçekleşmesi için progesteronun bazal seviyeye düşmesi gerekir. Bir sonraki östrusa kadar, anöstrus boyunca bazal seviyelerde seyreder.

LH dalgalanması ve sonraki ovülasyon, köpeklerde kendiliğinden oluşur, kedilerde ise vajinanın koital stimülasyonu gereklidir. Koital olmayan ovulasyon ev kedilerinde sık görülür. Köpeklerde progesteronun artmaya başlaması, LH dalgalanmasıyla eşzamanlıdır. Bu nedenle, progesteron testi ile LH dalgalanması ve ovulasyon zamanı tahmin edilmeye çalışılır. Kedilerde progesteronun bazal seviyeden artmaya başlaması, LH dalgalanmasından sonra oluşur. Köpek ve kedilerde yüksek progesteron seviyesi döllenmenin geliştiğini gösterir. Progesteronun yüksek olduğu aşama diöstrustur. Diöstrusun uzunluğu aynı zamanda gebeliğin süresidir (∼60 gün).

Ovule bir kedide gebelik olmazsa, corpus luteum ∼36-38 gün içinde geriler, corpus luteum’ un süresi gebelik varlığına bağlıdır. Fakat köpeklerde, corpus luteum devamlıdır ve gebelik durumuna bakılmaksızın 2 ay veya daha uzun süre progesteron üretir.

Köpeklerde; anöstrus boyunca, proöstrus döneminin başında ve kısırlaştırılmış hayvanlarda progesteron seviyesi <1 ng / ml’ dir. Proöstrus’ un yaklaşık 10. gününde luteinizasyon (LH dalgalanması) nedeniyle 2 ng / ml civarına ulaşır. İlerleyen günlerde östrus döneminde 4-8 ng / ml seviyelerinde artış gözlenir. Tohumlama için optimum zaman yumurtlamadan yaklaşık 2-3 gün sonradır. Bu zamanlarda progesteron seviyesi 10 ng / ml' nin üzerinde seyreder. Tohumlama, bu değere ulaşıldıktan sonraki 1. ve 3. günlerde yapılmalıdır. Ovulasyondan sonra 30 gün içinde 20-90 ng / ml pik seviyeye ulaşır ve diöstrüs döneminde yavaşça azalır.

Önceki östrus dönemi ya da gebelik bilgisinin olmadığı durumlarda, ilk progesteron testinin kızgınlığa girdiği dönemin 6-8. günlerinde yapılması tavsiye edilir. Progesteron değeri <1 ng / ml ise; 3-4 gün aralıklarla seviye 1-8 ng / ml ulaşana kadar numuneler alınması gereklidir.

Progesteron konsantrasyonu gebe ve yalancı gebe kedilerde yaklaşık 20 güne kadar benzerdir, daha sonra ise yalancı gebelikte azalır, gebelikte yüksek seyretmeye devam eder.

Erkeklerde, bazal seviyenin üzerinde değerler progesteron üreten testis tümörünü düşündürür.

 

Gebelik Tanısı (sadece kısraklarda): (Ovulasyondan 18-21 gün sonra)

Değer > 2 ng / ml ise; gebelik ihtimali,

Değer < 2 ng / ml ise; gebeliğin gelişmediğini gösterir.

Not: Uzayan diöstrüs, erken embriyonik ölümler, örneklemenin hatalı zamanda yapılması veya kısa östrüs siklusu bulunan kısraklarda progesteron düzeyi yüksek olabileceği unutulmamalıdır.

Sonucu etkiyen faktörler:

Lipemi, saklama süresi, sıcaklık, RBC ile temas ve antikoagülan kullanımı.

Eksojen ve endojen steroid hormonlar (progestin, östrojen ve testosteron, gonadotropin salgılayan hormonlar) LH' yı ve dolayısıyla progesteron salgısınını bastırır.

Eksik ovariyohisterektomi uygulaması sonucu ovaryum dokusu söz konusu ise foliküller doğal olarak gelişmeye devam eder veya bu durum yapay ekzojen FSH (folikül uyarıcı hormon) ile de geliştirilebilir. Ovülasyon ekzojen GnRH (Gonadotropin) ve hCG (insan koriyonik gonadotropin) ile provoke edilebilir.

Köpeklerde uygulama:

GnRH enjeksiyonu – 2 µg / kg i.m.

veya

hCG enjeksiyonu – 250 IU subkutan yapılır.

10 gün sonra Progesteron seviyesi 2 ng / ml’ nin üzerinde ise ovaryum kalıntısı ihtimali mevcuttur.

Kedilerde uygulama:

Östrus belirtilerinin bitiminden 1-3 gün sonra;

GnRH enjeksiyonu – 25 µg i.m.

veya

hCG enjeksiyonu – 250 IU subkutan yapılır.

10 gün sonra Progesteron seviyesi 2 ng / ml’ nin üzerinde ise ovaryum kalıntısı ihtimali mevcuttur.

Testis fonksiyonunu değerlendirerek androjen düzeyinin belirlenmesi, kısırlaştırılmamış ya da kriptorşit hayvanların ayırt edilmesi, bilateral kriptorşidizmin belirlenmesi için kullanılan bir testtir. Yalnızca testosteron tayini ile genellikle kriptorşidizm tanısı yeterli değildir. Bu tanının doğrulaması için hCG stimülasyon testi yapılmalıdır.

Sonucu etkiyen faktörler:

Progestin ve östrojen testosteronu baskılayabilir.

Kastrasyon, serum testosteronunda anlamlı azalmaya neden olur.

Östrojen üreten testis tümörü testesteronu baskılar.

Yetersiz beslenme

Test yöntemi (köpek, kedi): 

1. İlk kan örneği bazal testosteron değerini gösterir

2. 50 IU / kg i.v. hCG enjeksiyonu yapılır

3. Uygulamadan 1 saat sonraki kan örneği stimülasyon değerini gösterir

Test yöntemi (atlar):

1. İlk kan örneği bazal testosteron değerini gösterir

2. 5,000 – 10,000 IU hCG i.v. uygulanır.

3. Uygulamadan 1 saat sonraki kan örneği stimülasyon değerini gösterir

Yorumlama:

Hafif bir uyarım ya da uyarımın olmaması fonksiyonel testis dokusunun olmadığını gösterir.

Belirgin bir uyarım fonksiyonel testis dokusu olduğunu gösterir.

Not: Bazı atlarda stimülasyon hCG uygulamasından sonra 120 dakikaya kadar sürebilmektedir. Bir diğer pik nokta uygulamadan 24 saat sonra gerçekleşir.

Vazopressin hipofizden üretilerek böbreklerden suyun geri emilimini düzenler. Diyabetes insipidus vakalarında ADH miktarı azalır ve böbrekler ADH’ a yanıt veremediği için idrarın yoğunluğu azalır, kanın yoğunluğu artar. Bunun sonucu olarak susuzluk ve sık sık idrar yapma gerçekleşir. Diyabetes insipidus’ un nefrojenik formunda ekzojen ADH’ a yanıt alınmaz ve idrarın yoğunluğu azdır. Sentral diyabetes insipidus formunda primer problem ADH salgılanması eksikliği olduğundan ADH’ a yanıt alınır ve idrar konsantrasyonu normale döner.

Endikasyon:

Hiponatremi

Diyabetes insipidus

Böbrek hastalığı ve hipokalemi ile ilişkili sistemik hipertansiyon, aldosteronun aşırı aktivitesinden dolayı gelişen, yaşlı bireylerde önemli bir sorundur. Aldosteron seviyesinde dalgalanmaların yaşanabildiği ve bu analizin yorumunun zor olduğu unutulmamalıdır.

Endikasyon:

Seçici aldosteron eksikliği (hiponatremi ve ACTH stimülasyon testinden sonra normal kortizol bazal seviyesi ile seyreden hiperkalemi)

Primer hiperaldosteronizm

Artma:

Aşırı uyarılması: böbreküstü bezinin hiperaktivitesi; hiperaldosteronizm

Azalma:

Hipoaldosteronizm

Not: ACTH stimülasyon testi uygulaması sonrası aldosteronun <5 pg / ml olması primer hipoadrenokortisizm olasılığını gösterir.

Endikasyon:

Gastrinoma; mide asidini arttırarak mide ve duodenum ülserlerine neden olup, kronik kusma, kilo kaybı ve kronik üst GİS hastalığı belirtilerine neden olabilir.

Artma:

Gastrinoma / mide kanseri

Kronik böbrek yetmezliği / karaciğer hastalıkları

Gastrik çıkış obstrüksiyonu

İnce bağırsak rezeksiyonu

Basenji köpeklerinin immünoproliferatif enteropatisi

Gastrik dilatasyon volvusu

Proton pompa inhibitörlerinin uygulanması

Hiperkalsemi

Atrofik gastrit

Helicobacter pylori infeksiyonu

Hiperparatiroidizm

Sonucu etkiyen faktörler:

Lipemi, hemoliz ve ikterus

Gastrin oda sıcaklığında stabil değildir. Aç karnına serum örneği alınmalı ve en kısa sürede dondurularak buz aküleri ile birlikte laboratuvara ulaştırılmalıdır. Buzdolabı sıcaklığında sadece 4 saat boyunca stabildir. Tekrarlanan dondurma ve çözdürmeden etkilenir.

Proton pompası inhibitörleri ve histamin antagonistleri gastrin sekresyonunu artırır.

İnsülin gastrin sekresyonunu uyarabilir.

Gastrinomalı köpeklerin yaş ortalaması 9 yıl, kedilerin ise 10-12 yıldır.

Lütfen dikkat: Köpeklerde serum gastrin konsantrasyonu alt referans aralığı <28 pg / ml olarak belirlenmiştir, ancak çoğu normal köpekte serum gastrin konsantrasyonu saptanamayan değerlerde olabilir. Gastrin konsantrasyonu referans aralığın üst sınırının 10 katı olduğunda gastrinoma tanısı yapılabilir.

Gastrinoma ile ilişkili diğer laboratuvar bulguları şunlardır:

- Üst GI obstrüksiyonunu düşündüren hipokalemi, hipokloremi ve metabolik alkaloz

- Hipoproteinemi, hipoalbüminemi ve kronik kan kaybına bağlı anemi

- Karaciğer metastazı sebebiyle artmış ALP ve ALT aktiviteleri

Endikasyon:

Hipofizer cücelik (pituitary dwarfism) tanısında anlamlı değildir! ***

Köpek ve kedilerde akromegali teşhisi

ÖNEMLİ***: Serum GH, hipofizer cücelikte düşüktür ancak sağlıklı hayvanlarda da düşük olabilir. Bu nedenle, kesin teşhis, stimülasyon testine dayanır. Bu amaçla, GHRH (1 µg / kg i.v.) veya alfa-adrenerjik ilaçlar, klonidin (10 µg / kg i.v.) veya ksilazin (100 µg / kg i.v.) gibi GH uyarıcıları kullanılır. GH bazal seviyesi ve 20-30 dakika sonra stimülasyon değeri belirlenir. Sağlıklı köpeklerde, GH seviyesi en az 2-4 kat artar. Hipofizer cücelik olan köpeklerde artış görülmez. Ksilazin veya klonidin uygulamasının sedatif etkileri olduğu unutulmamalıdır! 

Lütfen dikkat: Dişi köpeklerde östrusu baskılamak için yapılan kronik progesteron uygulamaları; sekonder diyabet ve akromegaliye (GH fazlalığı) neden olabilir.

Konjenital hipotiroidizm, hipofizer cücelikten farklı ve orantısız cüceliğe neden olur. Hipotiroidizm, GH’ baskıladığı için, konjenital hipotiroidizm, hipofizer cücelik olarak değerlendirilen köpeklerde göz ardı edilmemelidir.

Endikasyon:

Hipofizer cücelik: plazma IGF-1 konsantrasyonları düşüktür, ortalama yaklaşık 60 ng / ml' dir.

Akromegali: >100 ng / ml, uygun bulgular varsa akromegali tanısı ile uyumludur.

Sonucu etkiyen faktörler:

Kronik glukokortikoid uygulamaları, hipotalamustan somatostatin salımını artırarak büyüme hormonu ve mide salgısı sekresyonunu, IGF-I konsantrasyonunu azaltır.

Gebelik, yalancı gebelik, östrus döngüsünün progesteron-baskın fazında ve östrusun önlenmesi için uygulanan progestin tedavisinden dolayı meme bezlerinin aşırı GH salgılanması sonucu sağlıklı dişilerde akromegali bulguları görülebilir.

Hipotiroidizmde yüksek GH ve IGF-I konsantrasyonları bulunur.

Alman Çoban Köpeklerinde cücelik, otozomal resesif kalıtsal bir anormalidir.

Diyabet, karaciğer hastalıkları veya yetersiz beslenen bireylerde yüksek IGF-1 konsantrasyonları bildirilmiştir, bu nedenle yanlış pozitif test sonuçları ortaya çıkabilir.

Lütfen dikkat: Kedilerde akromegali, GH üreten hipofiz tümöründen kaynaklanır (>1000 μg/l).

Anormal derecede yüksek IGF-1 konsantrasyonu akromegaliyi göstermektedir.

GH eksikliği, IGF-1’ in dolaşımda azalmasına neden olur. Bir hayvanın GH durumunu dolaylı olarak değerlendirmek için IGF-1 konsantrasyonu ölçülmesi önerilebilir.

Endikasyon:

İnsülinoma (köpek)

İnsülin direnci (At Metabolik Sendromu / At Cushing Sendromu) (atlar)

Sonucu etkiyen faktörler:

Köpek: Hasta kan alınma anına kadar aç olmalıdır (Glikoz değeri <60 mg / dl olmalıdır).

İnsülin enjeksiyonundan 24 saat sonra insülin testi yapılabilir.

İnsülin salınımı bazı ilaçlarla uyarılır: Sülfonilüreler veya izoproterenol.

İnsülin salınımı bazı ilaçlarla inhibe edilir: dilantin, fenotiyazin, epinefrin, norepinefrin.

Kediler, köpeklerden daha yüksek insülin konsantrasyonlarına sahip olma eğilimindedir.

Pet hayvanlarında değişen kalsitonin salgısı bozuklukları tam olarak tanımlanmamıştır. Kalsitoninin temel işlevi, hiperkalsemi ve osteoklastik kemik rezorbsiyonunu inhibe etmek, böbrek tübülleri ile kalsiyum ve fosforun emilimini azaltmaktır. Genel etkisi ise, serum kalsiyum ve fosfor konsantrasyonlarını azaltmaktır. Kalsitonin, PTH' ın antagonistik hormondur.

Hipokalsemi durumunda; kalsitonin salgısı serum kalsiyum ve fosforu aşağıdaki şekilde azaltır:

  • Kemik emilimi engellenir
  • Kalsiyum ve fosforun renal tübüler rezorbsiyonu azalır.

Artan kalsitonin değerleri ile ilgili olarak köpeklerde tiroid bezinin medüller karsinomu bildirilmiştir. Olguların çoğunda klinik tablo malign bir tiroid tümörüdür. Artan kalsitonin salınımı ve ardından gelişen hipokalsemi ile ilişkili klinik bulgular nadiren fark edilir.

Paratiroid hormonu (PTH), paratiroid bezlerinden salınır, plazma kalsiyum seviyesi ile genellikle PTH salınımı üzerinde negatif “feedback” mekanizması etkilidir. Analiz kalsiyum veya tercihen iyonize kalsiyum ile birlikte yorumlanmalıdır.

Endikasyon:

Primer hiperparatiroidizm (Hiper-PTH)

Böbreğe bağlı (sekonder) hiperparatiroidizm

Diğer nedenlere bağlı hiperkalsemi

Primer hipoparatiroidizm (Hipo-PTH)

Paratiroid hastalığı olmayan Hiperkalsemik hayvanlar düşük PTH değerleri gösterir. Paratiroid hastalığı olmayan Hipokalsemik hayvanlarda yüksek PTH değerleri görülür.

Hiperkalsemi ve yüksek PTH değerleri gösteren hayvanlarda hiperparatiroidizm olasılığı vardır. Hipokalsemi ve düşük PTH değerleri gösteren hayvanlarda hipoparatiroidizm olasılığı vardır.

Sonucu etkiyen faktörler:

Lipemi, hemoliz

Serumun ayrılmasının gecikmesi ve uygun olmayan şartlarda depolama, i.v. Ca glukonat veya D vitamini uygulamaları, sağlıklı hastalarda PTH seviyesini etkileyebilir.

Lütfen dikkat: Primer Hiper-PTH köpeklerde daha yaygındır; Labrador, Alman çoban, Keeshond, Shih tzu, Golden retriever, Cocker Spaniel, Rhodesian Ridgeback, Avustralya Çoban Köpeği, Doberman Pinscher, Poodle ve Springer Spaniel ırklarında insidansı yüksektir; ağırlıklı olarak 7 yaşından büyük köpeklerde görülür.

Primer Hipo-PTH; Poodle, Minyatür Schnauzer, Retriever, Alman çoban Köpeği ve teriyerlerde sıklıkla bildirilmiştir.

Endikasyon: Kalıcı anöstrus, hayali gebelik, kısırlık ve uzun süren interoestrus aralığı gibi klinik üreme anormallikleri, erkeklerde infertilite bozuklukları ve libido azalması, hiperprolaktinemi.

Alman Çoban köpeklerinde kalıtsal hipofizel cücelik, kombine hipofiz hormonları eksikliğinden kaynaklanır, Eş zamanlı olarak GH, TSH ve prolaktin eksikliği görülmektedir.

Prolaktin gebe ve gebe olmayan dişi köpeklerde salınır, ancak prolaktin konsantrasyonu gebelik sırasında daha fazladır. Erkeklerde infertilite durumunda, prolaktin seviyesi artar, Azospermi durumunda prolaktin düzeyleri incelenmelidir.

T3 moleküllerinin yüzde 0,1' den daha azı kanda serbest bir şekilde bulunur. Free T3, hipofiz bezinden TSH salınımına ihtiyaç olduğunu belirtir. Total T3 ve free T3 hipotiroidizm vakalarında normal olarak seyredebilir ya da bazı sağlıklı hayvanlarda düşük düzeylerde de olabilir. Ancak, Total T3 gibi tiroid profili veya tarama panellerinin bir parçası olduğunda yararlıdır.

Sonuçlarının yorumlanması

Artan TSH ve azalan T4:

Hipotiroidizm olasılığı

Artan TSH ve normal T4:

Hipotiroidizm olasılığı daha az (istisna: T4 antikorları varlığında gelişebilir)

NTH tedavisi veya ilaçlar kesildikten sonra testlerin tekrarı,

Free T4 ve NTH’ a yönelik testlerin yapılması önerilir.

Normal TSH ve azalan T4:

Hipotiroidizm olasılığı muhtemeldir.

NTH tedavisi veya ilaçlar kesildikten sonra testlerin tekrarı,

NTH’ a yönelik testlerin yapılması,

TSH stimülasyon testi yapılması önerilir.

T4' ün proteinlere bağlanmamış kısmını ifade eder [serbest T4 (fT4)].

Endikasyon:

Hipotiroidizm

T4’ ü düşük ya da yüksek bireylerin tiroid fonksiyonunun değerlendirilmesi

Sonucu etkiyen faktörler:

Lipemi veya hemoliz

Levotiroksin (artma), glukokortikoid, fenobarbital ve sülfonamid (azalma).

Greyhound ırkı köpekler daha düşük fT4 konsantrasyonuna sahip olabilir.

Gebelik T4 ve fT4 seviyelerini artırabilir.

Sonuçlarının yorumlanması

Artan TSH ve azalan T4:

Hipotiroidizm olasılığı

Artan TSH ve normal T4:

Hipotiroidizm olasılığı daha az (istisna: T4 antikorları varlığında gelişebilir)

NTH tedavisi veya ilaçlar kesildikten sonra testlerin tekrarı,

Free T4 ve NTH’ a yönelik testlerin yapılması önerilir.

Normal TSH ve azalan T4:

Hipotiroidizm olasılığı muhtemeldir.

NTH tedavisi veya ilaçlar kesildikten sonra testlerin tekrarı,

NTH’ a yönelik testlerin yapılması,

TSH stimülasyon testi yapılması önerilir.

Hipotiroidizmli köpeklerin çoğunda serumda açlık kolesterol düzeyi artar (hayvanın aç karnına test edilmesi önemlidir). Larsson’ un formülü, hastaya hipotiroidizm tanısı koymada yardımcı bir araçtır. Fakat her hipotiroidizm vakasının hiperkolesterolemi ile birlikte seyretmeme olasılığı unutulmamalıdır ve diğer taraftan yüksek kolesterol düzeyinin, NTH nedeniyle de gelişebileceği göz önünde bulundurulmalıdır.

Larsson’ un formülü: K-değeri hesaplama

K = 0,7 x Free T4 (pmol / L) – serum kolesterol değeri (mmol / l)

Hesaplama faktörleri:

Free T4 (ng / dl); ng / dl x 12,78=pmol / l

Kolesterol (mg / dl); mg / dl x 0,02=mmol / dl

Yorum:

K = < - 4 Hipotiroidizm şüphesi

K = - 4 – 1 şüpheli sonuç

K = > 1 fizyolojik aralık

T3; T4’ ün hücre içi iyonizasyonu ile üretilir. Eğer sentez azalırsa, telafi edici bir mekanizma ile T3 dönüşümü artırılabilir. Total T3; total T4 gibi, serbest ve proteine bağlı fraksiyonları temsil eder. Hipotiroidizm nedeniyle T4' ün T3' e dönüşümünde bozukluklar meydana gelebilir. Fakat T3 değerleri hipotiroidizmli hastalarda referans değerler içinde kalabilir. T3 düzeyi büyük ölçüde dış etkenlerden etkilediğinden dolayı, bu parametre köpek hipotiroidizm tanısında sadece yardımcı görevindedir. T3, doku tiroid aktivitesini göstermektedir, fakat genellikle NTH' dan etkilenir, bu yüzden tek başına T3 değeri belirlenmesi köpek tiroid hastalıkları teşhisinde yeterli değildir. Ancak, tiroid profili veya tarama panellerinin bir parçası olduğunda yararlıdır.

Sonuçlarının yorumlanması

Artan TSH ve azalan T4:

Hipotiroidizm olasılığı

Artan TSH ve normal T4:

Hipotiroidizm olasılığı daha az (istisna: T4 antikorları varlığında gelişebilir)

NTH tedavisi veya ilaçlar kesildikten sonra testlerin tekrarı,

Free T4 ve NTH’ a yönelik testlerin yapılması önerilir.

Normal TSH ve azalan T4:

Hipotiroidizm olasılığı muhtemeldir.

NTH tedavisi veya ilaçlar kesildikten sonra testlerin tekrarı,

NTH’ a yönelik testlerin yapılması,

TSH stimülasyon testi yapılması önerilir.

Total T4; free (serbest) ve proteine bağlı fraksiyonlardan oluşur. Endojen T4 sadece tiroid bezinde üretilir. Kedilerde hipertiroidizm, köpeklerde ise hipotiroidizm tanısı koymada önemli bir göstergedir. Bazı hipotiroidizmli köpeklerde referans değerler arasında T4 seviyeleri belirlenmiştir (Hipotiroidizmin erken aşamalarında normal T4 değerleri mümkündür).

Buna ek olarak, bazı hipotiroidizmli köpeklerde T4 antikorları gelişebilir. Böylece, bu antikorların yanlış yüksek T4 sonuçlarına neden olabileceği göz önünde bulundurulmalıdır.

Endikasyon: 

Köpeklerde Hipotiroidizm

Tiroid hormon takviyesi alan hipotiroidizmli köpeklerin takibi

Kedilerde Hipertiroidizm

Radyoaktif iyot veya metimazol tedavisi alan hipertiroidizmli kedilerin takibi

Sonucu etkiyen faktörler:

Lipemi, hemoliz ve oda sıcaklığında uzun süreli depolama yanlış sonuçlara neden olabilir.

Levotiroksin, Kortikosteroid, fenobarbital, sülfanomid, Asetilsalisilik asit, furosemid, progestajen kullanımı T4 ölçümünü değiştirebilir.

Küçük ırk köpeklerde T4 seviyeleri daha yüksekolup referans değerler içindedir.

Greyhound ırkı köpekler daha düşük T4 konsantrasyonuna sahip olabilir.

Sprint koşularda T4 seviyesi artar, Uzun mesafelere yarışlarında (kızak köpekleri) azalır.

Gebelik T4 ve fT4 seviyelerini artırabilir.

Sonuçlarının yorumlanması

Artan TSH ve azalan T4:

Hipotiroidizm olasılığı

Artan TSH ve normal T4:

Hipotiroidizm olasılığı daha az (istisna: T4 antikorları varlığında gelişebilir)

NTH tedavisi veya ilaçlar kesildikten sonra testlerin tekrarı,

Free T4 ve NTH’ a yönelik testlerin yapılması önerilir.

Normal TSH ve azalan T4:

Hipotiroidizm olasılığı muhtemeldir.

NTH tedavisi veya ilaçlar kesildikten sonra testlerin tekrarı,

NTH’ a yönelik testlerin yapılması,

TSH stimülasyon testi yapılması önerilir.

Bu test ile TRH uyarımı yapılarak T4 serum düzeyleri değerlendirilir.

Lütfen dikkat: NTH ve ilaçlar T4 uyarımını etkileyebilir. Buna ek olarak, sağlıklı köpeklerde yetersiz uyarım gelişebilir. Bu yüzden, TRH stimülasyon testi hipotiroidizm tanısında onaylanmış değil, yalnızca tavsiye edilen bir yöntemdir.

Test yöntemi:

1. İlk kan örneği, T4 bazal değerini gösterir.

2. TRH enjeksiyonu i.v. [Thyroliberin],

3. Enjeksiyondan 2 saat sonra kan örneği, 1. stimülasyon değeri,

4. Enjeksiyondan 4 saat sonra kan örneği alınır, 2. stimülasyon değeri.

Yorumlama:

stimülasyon değeri > 1,5 μg / dl: NTH şüphesi

bazal ve stimülasyon değeri < 1,5 μg / dl: hipotiroidizm tanısı

TSH stimülasyon testi, köpeklerde hipotiroidizm teşhisinde altın standart olarak kabul edilir, hipotiroid köpekler ile düşük T4’ e sahip ötiroid köpekleri kesin olarak ayırt eder. Ötiroid köpeklerde, TSH uygulanması T4' ün artışına neden olur. Hipotiroidili köpeklerde TSH' ye yanıt olarak T4' te artış gelişmez.

Test prensibi:

TSH uygulaması yüksek seviyede tiroid stimülasyonuna neden olur.

Uygulamadan sonra T4 seviyesinin belirlenmesi ile tiroid bezinin fonksiyonel kapasitesi hakkında bilgi edinilir.

Test yöntemi:

1. İlk kan örneği, T4 bazal değerini gösterir.

2. 75 µg rhTSH (rekombinant human TSH) enjeksiyonu i.v. / i.m.

3. Enjeksiyondan 6 saat sonra örnek alınır, T4 stimülasyon değerini gösterir.

Yorum:

T4 stimülasyon değeri

> 2,5 µg / dl; normal

< 1,5 μg / dl; hipotiroidizm

Ara değerler; anlamsız (erken hipotiroidizm, NTH, ilaçlar)

TSH stimülasyon testi NTH ve ilaç etkisinden daha az etkilenmektedir. En iyi sonuçlar yine de NTH’ a sahip olmadığı bilinen ve belirli ilaçları (levotiroksin, fenobarbital, glukokortikoid, sülfonamid, furosemid, metimazol, fenilbutazon, progestajen) kullanmayan hayvanlardan alınabileceği unutulmamalıdır. Bu testin bir dezavantajı ise rhTSH’ ın pahalı olmasıdır.

Primer hipotiroidizm durumunda T4, fT4 azalır ve TSH artar. Hipotiroidizmli köpeklerin yaklaşık %20-40’ ında TSH referans değerler arasında kalır (duyarlılık %63-82).

Sonucu etkiyen faktörler:

Lipemi veya hemoliz

Nontiroidal hastalığa sahip hayvanlarda TSH değerleri değişkenlik gösterebilir (örn. hipotiroidizmin erken dönemlerinde, Hiperadrenokortisizm vakalarında, bazı ilaç uygulamaları {glukokortikoidler, dopamin, fenobarbital, sülfonamidler, kronik levotiroksin} boyunca).

Lütfen dikkat: TSH tek başına sınırlı bir tanı aracıdır ve eş zamanlı T4 / fT4 değerleri ile birlikte yorumlanmalıdır. Primer hipotiroidizmin erken dönemlerinde hormon seviyeleri normal seyredebilir; 2-4 ay içinde yeniden test etmek gerekmektedir.

Sonuçlarının yorumlanması

Artan TSH ve azalan T4:

Hipotiroidizm olasılığı

Artan TSH ve normal T4:

Hipotiroidizm olasılığı daha az (istisna: T4 antikorları varlığında gelişebilir)

NTH tedavisi veya ilaçlar kesildikten sonra testlerin tekrarı,

Free T4 ve NTH’ a yönelik testlerin yapılması önerilir.

Normal TSH ve azalan T4:

Hipotiroidizm olasılığı muhtemeldir.

NTH tedavisi veya ilaçlar kesildikten sonra testlerin tekrarı,

NTH’ a yönelik testlerin yapılması,

TSH stimülasyon testi yapılması önerilir.

Hipo ve hipertiroidizm tanısında ve tiroid tedavisinin ilerleyişini izlemek için yapılır.

Sonuçlarının yorumlanması

Artan TSH ve azalan T4:

Hipotiroidizm olasılığı

Artan TSH ve normal T4:

Hipotiroidizm olasılığı daha az (istisna: T4 antikorları varlığında gelişebilir)

NTH tedavisi veya ilaçlar kesildikten sonra testlerin tekrarı,

Free T4 ve NTH’ a yönelik testlerin yapılması önerilir.

Normal TSH ve azalan T4:

Hipotiroidizm olasılığı muhtemeldir.

NTH tedavisi veya ilaçlar kesildikten sonra testlerin tekrarı,

NTH’ a yönelik testlerin yapılması,

TSH stimülasyon testi yapılması önerilir.


TurkLab Logo
tarimorman.gov.tr/TAGEM