Anadolu Yakası:
T: 0216 449 65 54
T: 0216 346 10 52

Avrupa Yakası:
T: 0212 420 05 15/16
F: 0212 591 99 81

Hematoloji

Endikasyon:

Pıhtılaşma bozukluklarının değerlendirilmesi (DIC, hepatopati, fibrinojen eksikliği, koagülopati tüketimi veya hiperfibrinolizis)

İnflamasyon varlığı (İnflamasyon sırasında akut faz proteinleri markeri olarak)

Artma:

İnflamasyon, Doku nekrozu

Azalma:

Dissemine intravasküler koagülasyon (DIC)

Şiddetli karaciğer hastalığı

Şiddetli malnütrisyon

Konjenital afibrinojenemi (nadir)

Transfüzyondan sonra fibrinojen antikor oluşumu

Yılan zehirlenmeleri

Sodyum valproat uygulaması (nadir)

Sonucu etkiyen faktörler:

Hemoliz ve lipemi sonuçları değiştirebilir.

Heparinli tüp kullanımı fibrinojen değerini azaltabilir.

Fenobarbital, asparaginaz ve fibrinolitik ilaçlar (örn., Streptokinaz, ürokinaz) fibrinojeni azaltabilir.

Köpeklerde fibrinojen, diğer akut faz proteinleri gibi gebeliğin 30-50. günlerinde artmaktadır.

Lütfen dikkat: DIC' de görülen fibrinojen tüketiminin artması, fibrinojen üretimini daha fazla artıran eşzamanlı inflamasyon tarafından maskelenebilir. Bu nedenle DIC' li hastalarda normal veya artmış fibrinojen değerleri görülebilmektedir. Fibrinojenin azalması karaciğer hastalıklarından kaynaklanırsa; safra asidi artışı ve albumin, üre ve diğer pıhtılaşma faktörlerinin azalması gibi diğer göstergelerin varlığı araştırılmalıdır.

Tam kan sayımı (2 ml EDTA’ lı kan) Cell counter

Eritrosit (RBC), Ort. hücre hacmi (MCV), Ort. hücre hemoglobini (MCH), Ort. hücre hemoglobin konsantrasyonu (MCHC), Hemoglobin (Hgb), Hematokrit (Hct), Lökosit (WBC), Trombosit (PLT)

Eritrosit (RBC): RBC' ler eritropoietin uyarımı ile kemik iliğinde üretilir. Normalde, dolaşımda birkaç ay boyunca bulunurlar (köpek, 120 gün; kedi, 70 gün) ve dalak makrofajları tarafından kaldırılırlar. Otomatik hücre sayıcılar en doğru RBC sayılarını bildirir. Manuel sayımlarda hata olasılığı artar. RBC sayısı, hemoglobin konsantrasyonu ve PCV tüm eritrosit kitlesinin total ölçümüdür ve genellikle birlikte artar ve azalır.

Artma (polisitemi, eritrositoz):

Hemokonsantrasyon

Dalak kasılması

Hipoksi (kalp ya da akciğer hastalığı)

Yüksek rakım

Eritropoietin üreten tümörler

Azalma (anemi):

Kronik hastalıklara bağlı anemi

Eritropoietin eksikliği (kronik böbrek yetmezliği)

Kan kaybı (Travma, ameliyat, GI ülserasyon, neoplazma, Parazitizm)

Hemoliz

İmmün aracılı (primer veya sekonder)

RBC parazitleri

Çinko veya bakır toksisitesi, Yılan zehirlenmesi

Parçalanma (Tromboz, neoplazma, kalp kurdu)

Endokrinopati (örn. Hipotiroidizm)

Demir eksikliği

Kemik iliği hastalıkları

İnfeksiyon (örn. FeLV, FIV, panleukopenia, parvovirus, Ehrlichia canis)

Zehirin neden olduğu kemik iliği hasarı

Eritroid miyeloproliferatif veya miyelodisplastik hastalıklar

Sonucu etkiyen faktörler:

Kemik iliğine zarar veren ilaçlar (albendazol, sülfonamid, östrojen, fenobarbital [köpek], griseofulvin ve kloramfenikol [kedi]); RBC’ yi azaltır.

Kronik yüksek doz glukokortikoid kullanımı RBC sayısını artırabilir.

Aşırı hidrasyon nedeniyle azalabilir, Dehidrasyon nedeniyle artabilir.

Hemoliz ve donma etkisi ile azalma meydana gelir.

Pıhtılaşan kan örneklerinde trombosit, RBC ve WBC sayıları yapay olarak düşük görülebilir.

Örneğin tekrar işleme alınması yapay olarak azalmış RBC sayımına neden olabilir.

Bazı ırkların (Greyhound, Dakhund) RBC sayımları ortalamanın üzerindedir.

Genç hayvanlar düşük RBC sayımlarına sahip olabilir.

Gebeliğe bağlı plazma hacmi genişleyerek ve RBC konsantrasyonu düşebilir.

Lütfen dikkat: Kemik iliği hastalıklarında sıklıkla anemiden önce lökopeni ve trombositopeni görülür (RBC’ lerin yaşam süresinin uzun olmasından dolayı).

Hem Hct hem de total proteinin azalması kan kaybını işaret eder, fakat stresli köpeklerde dalak kasılması nedeniyle Hct' in azalması maskelenebilir. Hem Hct hem de total proteinin artması hemokonsantrasyonu (dehidrasyon) işaret eder.

 

Ortalama hücre hacmi (MCV), [PCV (%) × 10 / RBC sayısı = MCV fL (10−15 L)], ortalama RBC boyutunu ifade eder. Artan MCV' ye makrositoz denir ve ortalamadan büyük olan RBC' leri gösterir. Azalan MCV' ye mikrositoz denir ve ortalamadan küçük olan RBC' lerin varlığını gösterir.

Ortalama hücre hemoglobin konsantrasyonu (MCHC), [Hgb (g / dL) × 100 / PCV (%)], ortalama bir RBC içindeki Hgb seviyesini gösterir. Azalan MCHC, hipokromazi olarak adlandırılır ve örnekte eritrositlerin hacim başına daha az Hgb içerdiğini gösterir. Artan MCHC hiperkromazi olarak adlandırılır ve genellikle yapay olarak gelişir, çünkü Hgb sentezi optimal bir Hgb seviyesine ulaştığında durur. Gerçek bir hiperkromazi, Hgb kaybı olmadan gelişen hücre hacmi kaybı nedeni ile (örn. Sferositler, eksantrositler, piritler) nadiren görülebilir.

Ortalama hücre hemoglobini (MCH), [Hgb (g / dL) x10 / RBC sayısı], MCHC' ye ek bilgi sağlamaz ve yorumlanamaz. MCHC, RBC başına Hgb seviyesinin daha doğru bir tahminidir.

 

MCV

Artma:

Retikülositoz

FeLV infeksiyonu

Konjenital poodle makrositozis

RBC aglütinasyon

Azalma:

Demir eksikliği

Portosistemik venöz şantlar

Karaciğer yetmezliği

 

MCHC

Artma:

Şiddetli lökositoz

İşaretli sferositoz

Azalma:

Retikülositoz

Demir eksikliği

Karaciğer yetmezliği (nadir)

Sonucu etkiyen faktörler:

İatrojenik veya patolojik hemoliz / lipemi MCHC' yi artırır.

Eritrositlerin aglütinasyonu MCV' yi artırabilir.

Kedilerin trombositleri büyük ve RBC' leri küçüktür, otomatik analizörler bu hücreleri ayırt etmekte zorlanabilir; Trombositlerin RBC olarak sayılması MCV' yi azaltır, MCHC’ yi artırır.

Hiperozmolarite, RBC şişmesine yol açar, artan MCV ve azalan MCHC ile sonuçlanır. Hipoozmolaritede ise, RBC’ ler büzülerek tam tersi sonuçlar alınır.

Uygun olmayan numune alma, kullanma veya depolama nedeniyle RBC’ lerin şişmesi veya kasılması; sırasıyla artan veya azalan MCV ile sonuçlanır.

EDTA tüpüne yetersiz kan alınması, kanın yoğun miktarda EDTA’ ya maruz kalmasına yol açar; MCV azalır, MCHC artar.

Kedi RBC' leri, köpek RBC' lerinden daha küçüktür ve daha düşük MCV' ye neden olurlar.

Sağlıklı Shiba Inu, Akita, Jindo ve diğer Asya kökenli köpekler daha düşük MCV' ye sahiptir, Greyhoundlar daha yüksek MCV' ye sahiptir.

Genç hayvanlar (<3-4 aylık) düşük MCV' ye sahiptir.

Lütfen dikkat: Makrositik-hipokromik anemi, çoğunlukla büyük ve az hemoglobin içeren çok sayıda olgunlaşmamış dolaşımdaki retikülositlerden kaynaklanır. Tipik olarak akut hemoraji veya hemolizi gösterirler.

Normositik-normokromik anemi, tipik olarak non-rejeneretiftir; kronik hastalık anemisi, eritropoietinin eksikliği (kronik böbrek hastalığı), endokrinopati (hipotiroidizm) veya kemik iliği hastalığı / hasarına bağlı gelişebilir. Genellikle, azalan WBC ve / veya trombosit eşlik eder.

Hipokromazik olan veya olmayan mikrositik anemi, tipik olarak kronik dış kanama (sıklıkla GI kanal) sonucu olarak gelişebilecek demir eksikliğine bağlıdır.

Artan MCHC' nin en yaygın nedeni hemoliz veya lipemidir.

 

Hemoglobin (Hgb): Hgb seviyesi, RBC sayısı ve PCV; RBC kitlesi ölçümleridir ve genellikle birlikte artar ve azalır. Hgb, kanın oksijen taşıma kapasitesinin ölçüsüdür, ancak bu ölçüm, PCV veya RBC sayımından daha fazla bilgi sağlamamaktadır. RBC boyutu normal sınırlar içinde ise, Hgb, belirlenen Hct veya PCV' nin yaklaşık üçte biri olmalıdır.

Artma:

Hemokonsantrasyon

Dalak kasılması

Hipoksi (Kalp ya da akciğer)

Yüksek rakım

Eritropoietin üreten tümorler

Primer eritrositoz

Azalma:

Kronik hastalık anemisi

Eritropoietin eksikliği (kronik böbrek hastalığı)

Kan kaybı (Travma, Neoplazma, Cerrahi müdehale, GI ülserasyon, Parazitizm)

Hemoliz

İmmün aracılı (primer veya sekonder)

RBC parazitleri

Çinko veya bakır toksisitesi

Parçalanma (Tromboz, neoplazma, kalp kurdu)

Yılan zehirlenmesi

Demir eksikliği

Endokrin bozukluklar (Hipotiroidizm)

Kemik iliği hastalığı (üretimin azalması)

İnfeksiyonlar (FeLV, FIV, panlökopeni, parvovirus, Ehrlichia canis)

Zehirin neden olduğu kemik iliği hasarı

Eritroid miyeloproliferatif veya miyelodisplastik hastalıklar

Beslenme eksiklikleri (nadir)

Sonucu etkiyen faktörler:

İatrojenik veya patolojik hemoliz / lipemi artışa neden olabilir.

Uygun olmayan kan örneği alma teknikleri ve bu örneklerin işleme alınması, hemoliz nedeni ile sonuçların artmasına neden olur.

Bazı ırkların Hgb seviyeleri (Greyhound ve Dakhund), ortalamadan daha yüksek olabilir.

Gebe köpeklerde hemoglobin konsantrasyonu azalabilir.

Yenidoğan hayvanlar (<6 aylık) yetişkinlere göre az Hgb konsantrasyonlarına sahiptir.

Kediler köpeklerden daha düşük hemoglobin konsantrasyonlarına sahiptir.

Lütfen dikkat: Plazma hacmindeki değişimler PCV ve Hgb konsantrasyonlarını etkileyeceğinden, yorumlama hastanın hidrasyon durumu ile birlikte yapılmalıdır.

 

Hemotokrit (Hct): Hücre hacmi (PCV) ve hematokrit (Hct) terimleri eş anlamlı olarak kullanılsa da değerleri farklıdır. PCV, tam kandaki RBC' lerin yüzdesini temsil eder. Kanla dolu mikrokapiler tüp santrifüj edilir ve RBC’ nin yüksekliği ölçülür. Hct, otomatik hematolojik analizörlerin hesapladığı bir sayıdır. Hematolojik analizörler RBC ve MCV’ yi ölçer ve

Hct%= RBCs × 106 / μL × MCV (fL) / 10 formülü ile Hct hesaplanır.

PCV azalırsa anemi, artarsa polisitemi veya eritrositoz mevcut olduğu anlaşılır. PCV, eritrosit kütlesindeki anormalliğin varlığını belirler, ancak altında yatan nedeni belirleyemez. PCV ölçümü ve otomatik analizör tarafından üretilen Hct’ nin karşılaştırılması ile analizörün kalite kontrolü yapılır. İki yöntem arasında %3-5' in üzerinde varyasyon varsa yöntemlerden birinde teknik bir sorun olduğu kabul edilir.

Artma:

Hemokonsantrasyon

Dalak kasılması

Hipoksi (Kalp ya da akciğer)

Yüksek rakım

Eritropoietin üreten tümorler

Primer eritrositoz

Azalma:

Kronik hastalık anemisi

Eritropoietin eksikliği (kronik böbrek hastalığı)

Kan kaybı (Travma, Neoplazma, Cerrahi müdehale, GI ülserasyon, Parazitizm)

Hemoliz

İmmün aracılı (primer veya sekonder)

RBC parazitleri

Çinko veya bakır toksisitesi

Parçalanma (Tromboz, neoplazma, kalp kurdu)

Yılan zehirlenmesi

Demir eksikliği

Endokrin bozukluklar (Hipotiroidizm)

Kemik iliği hastalığı (üretimin azalması)

İnfeksiyonlar (FeLV, FIV, panlökopeni, parvovirus, Ehrlichia canis)

Zehirin neden olduğu kemik iliği hasarı

Eritroid miyeloproliferatif veya miyelodisplastik hastalıklar

Beslenme eksiklikleri (nadir)

Sonucu etkiyen faktörler:

MCV ya da RBC sayımında gerçekleşen hatalar Hct’ i de etkiler.

RBC’ lerin aglütinasyonu Hct’ in azalmasına neden olabilir.

Kedilerin trombositleri büyük ve RBC' leri küçüktür, otomatik analizörler bu hücreleri ayırt etmekte zorlanabilir; Trombositlerin RBC olarak sayılması Hct' in artmasına neden olur.

EDTA tüpüne yetersiz kan alınması, kanın yoğun miktarda EDTA’ ya maruz kalmasına yol açar.

Kediler köpeklere göre daha düşük PCV' ye sahiptir.

Bazı köpek ırklarının PCV' si (Greyhound ve Dakhund) ortalamanın üstünde olabilir.

Yenidoğan hayvanların (<6 aylık) yetişkinlerden daha düşük PCV değerleri bulunur.

Gebe köpeklerde artan plazma hacmi nedeniyle PCV %29-35' e düşebilir.

Lütfen dikkat: Azalan Hct (PCV) değerlerinin kategorizasyonu;

Köpek: hafif, %30-37; orta, %20-29; şiddetli, %13-19

Kedi: hafif, %20-26; orta, %14-19; şiddetli, %10-13

Plazma hacmindeki değişimler PCV ve Hgb konsantrasyonlarını etkileyeceğinden, yorumlama hastanın hidrasyon durumu ile birlikte yapılmalıdır. Aynı zamanda Hct ve Total Protein (TP)’ in birlikte yorumlanması faydalı olabilir. Hem Hct hem de total proteinin azalması kan kaybını işaret eder, fakat stresli köpeklerde dalak kasılması nedeniyle Hct' in azalması maskelenebilir. Hem Hct hem de total proteinin artması hemokonsantrasyonu (dehidrasyon) işaret eder.

 

Lökosit (WBC): Tüm hücre tipleri kemik iliğindeki pluripotential hücreden köken alır. Sitokin ve büyüme faktörlerinin etkisiyle lökosit üretimi artar; infeksiyon, doku hasarı, alerjik reaksiyonlar ve immün aracılı hastalıklar gibi çeşitli koşullarda üretimi tetiklenir. Ayrıca, lenfoma veya lösemide hematopoietik hücreler kontrolsüz çoğalırlar.

WBC' ler granülosit ve agranülositlere ayrılabilir. Granülositler (Nötrofil, eozinofil ve bazofil) sitoplazmik granüller ve multiloid çekirdeklere sahiptir. Agranülositler, monosit ve lenfositleri içerir. Bu hücreler sitoplazmik granüllerden yoksundur ve genellikle düzensiz yuvarlak, fasulye şekilli çekirdeğe sahiptir.

Endikasyon:

İnflamasyon veya alerjik reaksiyonlar

Hematopoetik neoplazi / lösemi

İmmun sistemin baskılanmasının değerlendirilmesi

İlik fonksiyonunun değerlendirilmesi

Artma:

İnflamasyon / Doku nekrozu

Kortikosteroid etkileri

Hiperadrenokortisizm

Glukokortikoid tedavisi

Strese bağlı endojen kortizol salınımı

Epinefrin etkileri

Akut lenfoblastik / miyeloid-Kronik lenfositik / miyeloid lösemi

Lenfoma

Lökosit adezyon molekülü eksikliği

Azalma:

Aşırı periferik ihtiyaç durumu (Şiddetli inflamasyon ve / veya endotoksemi)

Azalan üretim

Aşırı kansızlık

İmmün aracılı prekursör hücre yıkımı

Akut lösemi

İnfeksiyöz hastalıklar (Parvovirüs, FeLV, FIV, Distemper, Histoplasma capsulatumCryptococcus neoformans, Rickettsial hastalıklar)

Sonucu etkiyen faktörler:

Glukokortikoid kullanımı lökositoza neden olabilir.

Lökopeni / pansitopeni ile ilişkili ilaçlar; albendazol, sefalosporinler, kloramfenikol, simetidin, östrojen, griseofulvin, fenobarbital, fenilbutazon, propranolol, sülfonamid ve kemoterapi ilaçları.

WBC sayısı, hiperlipidemi veya kümelenen trombositler tarafından artabilir.

Antikoagülan ile kötü karıştırılmış veya pıhtılaşmış kan kullanımı WBC sayısını azaltır.

Saklama süresinin artması veya uygun olmayan depolama koşulları WBC sayımını etkiler.

Belçikalı Tervuren ve Greyhoundlarda düşük WBC sayımları normaldir.

2 aylıktan küçük bireylerde WBC sayısı yükselebilir. Genç hayvanlar aşılama gibi antijenik uyarılara belirgin bir lenfositoz gösterebilirler. Bu gibi durumlarda klinik belirti görülmez ve zamanla normal aralıklarda sonuç alınır.

WBC sayımı gebelik sırasında hafifçe artabilir.

Lütfen dikkat: WBC sayımındaki anomaliler patolojik bir süreci gösterir, ek testler olmadan spesifik bir tanı sağlanamaz.

İnfeksiyöz, inflamatuvar ve ilaca bağlı değişimler; kalıtsal ve neoplastik vakalardan daha yaygındır.

WBC sayısında ciddi bir azalma kemik iliği yetmezliğine işaret edebilir.

Sürekli WBC sayımı yapılması ve formül lökosit uygulanması prognostik değere sahiptir.

 

Trombosit (PLT): Trombosit sayısı tayini ile trombosit üretmek üzere kemik iliğinin yeterliliği ile ilgili önemli bilgiler sağlanır ve trombosit tüketimi veya yıkımı gibi sürecin varlığı ortaya konur. Trombosit sayımı genellikle otomatik analizörlerle, hemositometre ile manuel olarak sayılarak veya kan smearleri ile tahmin edilerek yapılır.

Endikasyon:

Birçok hastalık ile ilgili veritabanı oluşturmak üzere

Primer hemostazis bozukluklarını gösteren bulgular (peteşiler, ekimozlar, mukozal kanama, burun kanaması)

Cerrahi müdehale veya organ biyopsi alımından önce

Artma:

İnflamasyon

Demir eksikliği

Neoplazmalar

Cerrahi müdehale / travma

Hiperadrenokortisizm

Splenektomi

Akut megakaryositik lösemi

Diğer miyeloproliferatif bozukluklar

Azalma:

Bağışıklık sistemin yıkımlanması

Trombosit tüketimi

Kanama

İnfeksiyon (Babesia spp.Ehrlichia canisAnaplasma spp.Histoplasma spp., Rocky Dağı ateşi, Leishmania spp.)

Tromboembolik hastalıklar (DIC)

Hemodilüsyon

Bozulmuş üretim (kemik iliği hastalığı)

Sonucu etkiyen faktörler:

Kemik iliği supresyonu yoluyla trombositopeniye neden olan ilaçlar; kemoterapötik ajanlar, östrojenler (köpeklerde), fenilbutazon, sülfonamidler ve griseofulvin’ dir. Sekonder immün aracılı trombositopeni (IMT)’ ye neden olan ilaçlar; altın tuzları ve sülfonamidlerdir.

Şiddetli lipemi sonucu örnekte lipit damlacıkları mevcutsa PLT yapay olarak artabilir.

Kan ile antikoagülanın uygun olmayan bir oranı sonuçları etkiler.

12 saatten fazla süre bekletilmiş kan örneğinde trombosit yığınları görülür.

Kan örneği alınırken yaşanan problemler, trombositleri aktive eder, pıhtılaşmaya neden olur.

Travma ve / veya uzun süren kan alım süreçleri trombosit kümelenmesini tetikleyebilir.

Greyhoundlarda daha düşük PLT bulunur (80,000–148,000 / μL). Cavalier King Charles Spaniel ırkında da düşük sayımlar elde edilir. Otomatik analizörlerde genellikle bu ırkların bireylerinde bulunan dev trombositler ekarte edilir.

Otterhound (Su Samuru Tazısı) trombopatisi, genişleyen trombosit hacmi ile ilişkilidir.

Gebeliğe bağlı, plazma hacmi genişler, trombosit sayısı azalır.

Lütfen dikkat: Dalak hastalıkları ve neoplaziler ve trombosit sayılarını önemli ölçüde azaltabilir, inflamatuvar bozukluklar ise artırabilir.

Hafif trombositopeni (<100,000 / μL), üretim veya tüketimi etkileyen trombositopeniyi gösterir.

Orta trombositopeni (50,000–100,000 / μL), tüketimi (Hemoraji, tromboz, vaskülit, infeksiyon) göstermektedir.

Ağır trombositopeni (<20,000 / μL) tipik immün aracılı trombositopeni (IMT)’ dir.

Kemik iliği hastalığına bağlı trombositopenide, eş zamanlı olarak diğer sitopeniler de mevcuttur.

Trombosit sayısı >800.000 / μL olduğunda, genellikle trombositin aşırı üretimi veya kemik iliği stimülasyonunun bulunduğunu gösteren anlamlı bir trombositozu işaret eder.

Trombosit kümelerinin varlığında trombosit sayısı anlamlı bir biçimde düşük görülür. Küçük trombosit kümeleri veya fazla sayıda geniş hacimli trombosit mevcutsa, manuel sayım önerilir. Büyük trombosit kümeleri mevcut ise, herhangi bir yöntemle doğru bir sayım mümkün değildir.

Lökosit, eritrosit, hemoglobin, hematokrit, MCV, MCH, MCHC, trombositler

Kan yayması mikroskobisinde; Haemobartonella spp. (Mycoplasma spp.), Babesia spp., Ehrlichia spp., Cytauxzoon felis, Anaplasma spp. yönünden inceleme yapılır. Direkt patojen tespiti sadece parazitemi veya bakteriyemi aşamasında mümkündür; bu nedenle hastalık şüphesini tamamen ortadan kaldırmak için çoklu testler gerekli olabilir. Kan frotisi örneğinin kılcal damarlardan alınması yararlıdır. Sonucun negatif çıkması parazit infeksiyonun olmadığı anlamına gelmez. Yalnızca paraziteminin bulunmadığı anlamını taşıyabilir. Bknz. Parazitoloji bölümü

Periferal kan yayması ile kan hücre tiplerini etkileyen koşulları kategorize ve / veya identifiye etmek için ve ayrıca bu koşullara yönelik tedavi gören bireyleri izlemede kullanılır. Kan hücrelerinin sayısı, tipleri ve fonksiyon türlerini etkileyebilecek birçok hastalık, bozukluk ve eksiklik vardır. Örn. anemi, neoplazi, kemik iliği bozuklukları ve lösemi. Bknz. Patoloji bölümü


TurkLab Logo
tarimorman.gov.tr/TAGEM